Bergen op Zoom & podiumcultuur: onlosmakelijk met elkaar verbonden

Verhalen / Erfgoed & Cultuur

Wil je vaker lezen over Bergen op Zoom?

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Waarin ben je geïntereseerd?

Bedankt voor je aanmelding voor onze nieuwsbrief!

Waar een relatief klein stadje als Bergen op Zoom groot in is: podiumcultuur! Ongekend groot zelfs. Even ter illustratie: in een landelijke wedstrijd voor amateurmusicals in december 2017 stonden drie clubs in de finale, waarvan twee Bergse. Maar buiten die twee grote namen zijn er nog tal van andere toneelverenigingen in onze stad, de een groter dan de ander. Wij gingen op onderzoek uit: waar komt dit toch vandaan? En waar komt toch al dat talent in Bergen op Zoom vandaan? Alle clubs hebben er zo hun eigen visie op. Wij spraken met de drie grootste Bergse toneelclubs om hun visie te ontrafelen…

Visie van de BOV (Bergse Operette Vereniging)

Sinds: 1954

Wat: 65 jaar geleden werd de BOV opgericht, ontstaan uit pogingen om het cultureel erfgoed na de Tweede Wereldoorlog nieuw leven in te blazen. Voorheen voerde de club operettes op, inmiddels is dat genre veranderd naar grote musicals, zonder daarbij de rijke historie van de BOV uit het oog te verliezen. De visie van de BOV luidt dan ook: vernieuwend met respect voor het verleden. In 2017 won de club de landelijke Amateur Musical Award voor beste musical met hun uitvoering van de musical The Wiz. Ook dit jaar zijn ze weer genomineerd, nu met de uitvoering van De Producers. Op 10 december worden de AMateur Musical Awards uitgereikt in het Luxor Theater in Rotterdam.

Visie op de toneelwereld in Bergen op Zoom door voorzitter Rob van den Aarsen: “Waarom het toneelwereldje zo groot is in Bergen op Zoom… Daarvoor moeten we geloof ik even terug de tijd in. De muziekschool van Bergen op Zoom was ooit al de grootste van het land. Je had vroeger veel ijzergieterijen in onze stad met allemaal een eigen harmonie. En er waren kazernes, waar ook veel muziek werd gemaakt in de vrije uurtjes. Zodoende is cultuur in Bergen op Zoom altijd al heel belangrijk geweest. Dat is vervolgens een beetje blijven hangen en zelfs alleen maar meer geworden.”

“Als ik kijk naar de BOV: vroeger werden hoofdrollen nog uit Antwerpen ingevlogen. Nu hebben we al jarenlang genoeg aan het talent binnen de eigen club, uit onze eigen stad. Ook de gemiddelde leeftijd is in die jaren flink gezakt. De BOV is inmiddels een vrij jonge club met tal van talenten. Waar dat talent toch allemaal vandaan komt? Ik denk dat de huidige tijd, waarin het televisie-aanbod vol zit met talentenjachten, wel iets aanwakkert bij veel mensen. We kijken er massaal naar en denken: dat wil ik ook! Bij de BOV werken we voorafgaand aan elk nieuw seizoen met audities. Iedereen moet zichzelf bewijzen, en het artistiek team kiest vervolgens in overleg met het bestuur de (hoofd)rollen uit. Er zijn na zo’n auditieronde altijd weer veel mensen teleurgesteld, en de teleurstelling die dat teweeg brengt verrast me steeds weer. Mensen willen dit zó graag. Maar de lat ligt hoog, ook al zijn we ‘maar’ amateurs.”

We moeten bij de BOV niet vergeten dat we ‘maar’ amateurs zijn

“Over die lat gesproken… Dat is soms nog wel eens een dingetje. De BOV is kwalitatief flink gegroeid de afgelopen jaren. Niet voor niets mochten we in 2016 en 2017 de award voor beste musical in ontvangst nemen. Een landelijk eerste prijs; geweldig! Maar we moeten niet vergeten dat we ‘maar’ amateurs zijn. De leden van de BOV werken gedurende de week gewoon voor een baas. De BOV is een hobby voor ze, in de avonduren. Dat moeten wij als bestuur en artistiek team niet vergeten. We moeten niet té veel van ze gaan vragen. Daar ligt voor ons steeds meer een uitdaging: groeien, maar niet té. Dat groeien proberen we nu te doen in steeds een ander genre musical op te voeren. Dat houdt het voor de leden uitdagend; het ene jaar een komedie opvoeren, het andere jaar een serieuzere show als AIDA. En het houdt het ook voor het publiek leuk. Elk jaar weer iets totaal anders om te bezoeken.”

“Zelf ben ik pas een jaar voorzitter bij de BOV, maar ik heb me inmiddels al over veel zaken mogen verwonderen. Voor de nieuwe productie, AIDA, worden bijvoorbeeld eigenhandig 600 kledingstukken gemaakt. En er zijn tal van comités binnen de club. De gedrevenheid van de leden van de BOV is een openbaring om te zien. Dat is denk ik ook typisch Bergs: die betrokkenheid bij een club. Datzelfde zie je ook terug in de Vastenavend. Ik hoop heel erg dat die betrokkenheid nog lang zo mag blijven.”

Regisseur Diemer van Wijk met de award voor beste musical 2017 voor ‘zijn’ BOV. Foto: Dick Vermaas

Visie van De Vierschaar

Sinds: 1996

Wat: Koepelorganisatie voor alle theaterverenigingen in Bergen op Zoom, voert openluchtspektakels op. Stichting De Vierschaar is in tegenstelling tot de andere toneelverenigingen in Bergen op Zoom een club zonder vaste leden. Het is in principe een koepelorganisatie van alle toneelverenigingen in Bergen op Zoom, die vrij organisch is ontstaan. Het idee van de Vierschaar was om elk jaar een openluchtspektakel op te voeren. Dat is inmiddels teruggedraaid naar een voorstelling wanneer het past in alle planningen voor dat jaar, hoewel dat alsnog bijna elk jaar het geval is. Iedereen die wil mag auditeren voor de voorstellingen. Je hoeft dus niet al bij een vereniging te zitten om mee te mogen doen.

Visie op de toneelwereld in Bergen op Zoom door bestuurder Marco Duijvelaar: “Het mooie aan een stad als Bergen op Zoom is de ambitie die er is. Reik een Bergenaar een kostuum aan en hij maakt er iets van. Niet voor niets is het carnavalsfeest is hier zo eigenzinnig en groots. Het lastige aan dat grootse is de organisatiestructuur. Er is tegenwoordig zó veel op cultureel vlak in deze stad dat het bijna teveel is. Veel Bergenaren zitten al bij verschillende verenigingen. We zijn als stad eigenlijk steeds meer gebaat bij een soort overkoepelende organisatiestructuur, eentje die ervoor zorgt dat we elkaar als verenigingen niet in de weg lopen. Want dat ga je krijgen. Er zijn in Bergen op Zoom alleen al 30 koren, om maar even aan te geven hoeveel er is.”

“Ook op gebied van podiumcultuur is er veel aanbod, en steeds meer. Die grote hoeveelheid aanbod brengt ook verschuivingen mee; vroeger ging je bij een vereniging en zat je daar tien jaar of langer bij. Als je kinderen had of kreeg, kwamen die ook bij de club. Dat ging allemaal vrij organisch. Nu merk je dat mensen steeds vaker wisselen van verenigingen, zoals je dat ook in de maatschappij ziet bij banen. Ze zitten vijf jaar bij het één en gaan dan op zoek naar iets nieuws. Dat maakt het voor verenigingen wel lastiger qua organisatie; je kunt niet meer elk jaar uitgaan van een vaste club mensen. Bij de Vierschaar is het niet zozeer een probleem om genoeg mensen te vinden die op het podium willen staan, auditanten hebben we altijd meer dan genoeg en talent is er zeker volop in Bergen op Zoom. Maar aan de achterkant is het wel steeds meer een uitdaging elk jaar voldoende vrijwilligers te vinden. Wat veel mensen niet zien is hoeveel er komt kijken bij een openluchtspektakel. Hoeveel kostuums er gemaakt moeten worden, hoe alles in de juiste banen moet worden geleid etc. Dat is een enorme opgave.”

We zijn als stad eigenlijk steeds meer gebaat bij een soort overkoepelende organisatiestructuur

“Als ik kijk naar De Vierschaar hebben we best wat hoogtepunten op het toneel meegemaakt. Baselius was een prachtige voorstelling, waarbij zelfs de toenmalige koningin Beatrix kwam kijken. De verhalen van Diederick en de Schande van Sanne waren kwalitatief ontzettend sterk. Dat is waar De Vierschaar in uitblinkt: op hoog niveau verhalen brengen die iets met het verleden van de stad te maken hebben. In 2019 gaan we grootser dan ooit uitpakken, in het kader van 75 jaar bevrijding van de stad. Het stuk Supersum wordt de grootste productie ooit van de Vierschaar. De verwachting is dat we daarmee 15.000 bezoekers zullen trekken, niet alleen uit eigen stad. Dat dat kan in een relatief kleine stad als Bergen op Zoom zegt natuurlijk wel iets over de podiumcultuur die er heerst. Ik voel me bevoorrecht dat ik daar deel van mag uitmaken.”

 

Visie van The MusiCompany

Sinds: 2003

Wat: Vijftien jaar geleden, in 2003, werd The MusiCompany opgericht. Een musicalgroep op hoog niveau, waar de focus ligt op feel good producties als Legally Blond, Footloose en dit jaar Grease. In 2017 stond de club tijdens de Amateur Musical Awards in de top 3 van beste producties van Nederland. De prijs werd, helaas voor de MusiCompany, door de andere Bergse vereniging de BOV in de wacht gesleept. Maar een award winnen is niet zozeer hun intentie. Het publiek vermaken met ziel en zaligheid staat voorop.

Visie op de toneelwereld in Bergen op Zoom door spelende leden Yvonne Loch en Temmo Berends: “Waar het succes van The MusiCompany vandaan komt? Het is, denken wij, een vicieuze cirkel. Momenteel zitten we op 35 leden en elk jaar krijgen we volop nieuwe aanwas. Die aanwas komt grotendeels van mensen die bij onze voorstelling in Theater De Maagd zijn geweest en daar ter plekke denken: dat lijkt me ook wel leuk, zo’n musicalvereniging! Als die voorstelling er dus niet is, is die grote hoeveelheid nieuwe aanwas er ook niet, of in elk geval een stuk minder. Het houdt elkaar zo in stand. Zolang er zoveel toneel is in Bergen op Zoom, wordt het ook constant aangewakkerd bij potentiële leden en talenten in deze stad. Dat maakt Bergen op Zoom volgens ons tot een heus toneelwalhalla inmiddels.”

Samen met de BOV stond The MusiCompany in 2017 tijdens de Amateur Musical Awards in Carré Amsterdam in de top 3 van beste producties van Nederland met hun voorstelling van Legally Blond. Twee Bergse clubs in een landelijke wedstrijd, het zegt veel. Yvonne: “De BOV en The MusiCompany zijn de grootste toneelverenigingen van Bergen op Zoom, maar een strijd onderling is er zeker niet. We zijn twee verschillende verenigingen en wat we produceren is dan ook erg verschillend. Waar de BOV vooral met verschillende rollen werkt, doen wij op het podium meer met z’n allen. Bij zo goed als alle nummers die we ten gehoren brengen, staan we met de hele club op het podium. Dat vergt soms wel wat creativiteit, vooral qua dans en ruimte. Maar het brengt ook een bepaalde energie mee. Nog een verschil met andere Bergse verenigingen: naast die ene show per jaar doen wij als vereniging meer dan dat podium betreden. We treden ook op tijdens evenementen in Bergen op Zoom en mensen of bedrijven kunnen ons inhuren als act.”

Talent is er inmiddels genoeg bij The MusiCompany. “Natuurlijk zijn we nog altijd amateurs en geen professionals, maar er zit ondanks dat veel kwaliteit bij de mensen binnen onze club. En er zijn oud-leden die hard aan de weg timmeren in het professionele veld, zoals Alex Hendrickx. Hij speelde inmiddels al in verschillende films en series. Ons artistiek team probeert altijd het beste uit onze mensen te halen. Bij de een moet je daar vervolgens iets harder aan trekken dan bij de ander, dat is volgens mij heel normaal. We proberen ook elk jaar onze lat weer hoger te leggen en een nóg betere show op te voeren. Dat dat loont, zien we wel terug aan de animo die er is voor onze shows. Toen de kaartverkoop voor Grease, onze nieuwste voorstelling, van start ging, kregen we niet veel later van Theater De Maagd het bericht of wij toevallig aan zwarte verkoop doen, of we veel kaarten zelf hadden opgekocht.” Yvonne, lachend: “Dat was natuurlijk niet het geval. De kaartverkoop ging gewoon ontzettend hard, harder dan veel andere shows in de schouwburg. Te gek, toch?”

Inmiddels zijn de vijf voorstelling van Grease volledig uitverkocht. Wij wensen The MusiCompany veel succes met deze show!